Centrum logistyczne, hub i magazyn – czym różnią się te obiekty?

Magazyn, centrum logistyczne i hub logistyczny czym są te obiekty i jakie są różnice między nimi. W każdym z tych miejsc odbywa się przepływ towarów, wykorzystywane są doki przeładunkowe, regały, wózki widłowe i systemy informatyczne.

Artykuł Partnera

Różnice dotyczą jednak przede wszystkim skali działania, zakresu realizowanych procesów oraz funkcji, jaką dany obiekt pełni w łańcuchu dostaw.

Najkrócej mówiąc, magazyn służy głównie do bezpiecznego przechowywania towarów, centrum logistyczne łączy proces magazynowanie, obsługę zamówień i dystrybucję, natomiast hub logistyczny jest strategicznym węzłem, w którym zbiegają się większe strumienie towarów, przewoźnicy i różne rodzaje transportu.

Granice między tymi pojęciami nie zawsze są jednak ostre. W praktyce wiele nowoczesnych magazynów wykonuje zadania typowe dla centrów logistycznych, a określenie centrum logistyczne bywa używane zarówno wobec pojedynczego obiektu, jak i rozległej strefy skupiającej wiele przedsiębiorstw.

Najważniejsze różnice w skrócie

Najważniejszym kryterium nie jest więc sama wielkość budynku, ale zakres wykonywanych w nim operacji. Duży obiekt przeznaczony głównie do utrzymywania zapasów nadal może być magazynem. Z kolei mniejsza, dobrze zorganizowana jednostka obsługująca zamówienia, pakowanie i wysyłki może pełnić funkcję centrum logistycznego.

Czym jest magazyn?

Magazyn to obiekt przeznaczony przede wszystkim do składowania surowców, półproduktów lub wyrobów gotowych do momentu, w którym będą potrzebne na kolejnym etapie produkcji albo dystrybucji. Korzystają z niego między innymi producenci, hurtownicy, importerzy, eksporterzy, sprzedawcy detaliczni oraz operatorzy logistyczni.

Typowy magazyn posiada strefy przyjęcia, składowania i wydania, a także infrastrukturę potrzebną do przemieszczania ładunków. Mogą to być regały, wózki widłowe i paletowe, urządzenia transportu wewnętrznego czy doki ułatwiające załadunek i rozładunek samochodów.

W tradycyjnym modelu zapasy często trafiają do magazynu i opuszczają go w większych jednostkach, np. na paletach. Podstawowym zadaniem obiektu jest zapewnienie odpowiedniej pojemności, ochrony produktów i kontroli stanów magazynowych. Towary mogą być przechowywane przez dłuższy czas, zanim zostaną przekazane do produkcji, sprzedaży lub innego ogniwa łańcucha dostaw.

Nie oznacza to jednak, że każdy magazyn prowadzi wyłącznie proste operacje. Współczesne obiekty coraz częściej wykorzystują zaawansowane systemy zarządzania zapasami, automatyczne urządzenia transportowe i rozwiązania umożliwiające śledzenie produktów w czasie rzeczywistym.

W rezultacie różnica między nowoczesnym magazynem a centrum logistycznym może stopniowo się zmniejszać.

Jak działa centrum logistyczne?

Centrum logistyczne jest obiektem nastawionym nie tylko na przechowywanie towarów, lecz przede wszystkim na sprawne zarządzanie ich przepływem. Łączy funkcje magazynowe, operacyjne i dystrybucyjne, a jego zadaniem jest przygotowanie produktów do dalszego transportu lub bezpośredniej realizacji zamówień.

Zakres działań centrum logistycznego może obejmować:

• przyjęcie i kontrolę dostaw,
• sprawdzenie ilości oraz stanu produktów,
• rozmieszczenie towarów w odpowiednich strefach,
• bieżące zarządzanie zapasami,
• kompletację zamówień,
• pakowanie i etykietowanie,
• przygotowanie dokumentacji wysyłkowej,
• organizację odbioru przez przewoźników,
• dystrybucję do sklepów, przedsiębiorstw lub klientów końcowych,
• obsługę zwrotów, wymian i ponowne wprowadzanie pełnowartościowych produktów do sprzedaży.

W centrum logistycznym produkty są więc poddawane kolejnym operacjom. Towar może przyjechać w zbiorczej dostawie na paletach, a następnie zostać rozdzielony na mniejsze partie albo pojedyncze zamówienia. W zależności od modelu działalności przesyłki mogą trafiać do punktów sprzedaży, hurtowni, innych obiektów logistycznych lub bezpośrednio do odbiorców.

Centrum logistyczne nie zawsze oznacza to samo

W materiałach branżowych określenie „centrum logistyczne” występuje w dwóch znaczeniach. Pierwsze odnosi się do pojedynczego, wielofunkcyjnego obiektu, w którym realizowane są procesy magazynowe, kompletacyjne i dystrybucyjne. Drugie oznacza większą strefę aktywności logistycznej, w której działa wielu operatorów, przewoźników i usługodawców.

Również profil obsługiwanych zamówień może być różny. Niektóre centra są ukierunkowane na realizację zamówień e-commerce i wysyłkę pojedynczych paczek, inne obsługują głównie przepływy hurtowe lub dostawy pomiędzy przedsiębiorstwami. Wspólną cechą pozostaje znacznie szerszy zakres działań niż w przypadku obiektu nastawionego wyłącznie na składowanie.

Czym jest hub logistyczny?

Hub logistyczny to centralny węzeł obsługujący duże strumienie ładunków. Jego zadaniem jest przyjmowanie towarów z różnych kierunków, ich sortowanie, łączenie lub rozdzielanie, a następnie przekazywanie do kolejnych miejsc docelowych.

Hub może być pojedynczym dużym obiektem albo rozbudowaną strefą, w której funkcjonuje wiele firm transportowych, magazynowych i dystrybucyjnych. Tego rodzaju jednostki wyróżniają się skalą, strategicznym położeniem oraz dostępem do ważnych tras przewozowych. Mogą znajdować się w pobliżu autostrad, portów, terminali kolejowych, lotnisk lub dużych aglomeracji.

W hubie szczególne znaczenie ma nie długotrwałe przechowywanie, lecz szybkość przeładunku. Towary mogą zostać rozładowane z jednego pojazdu, posortowane i przekazane bezpośrednio do kolejnego środka transportu. Tak działa między innymi model cross-docking, który ogranicza czas składowania i przyspiesza dalszą dystrybucję.

Huby są przydatne zwłaszcza w rozbudowanych sieciach logistycznych. Umożliwiają konsolidowanie mniejszych dostaw w większe partie, rozdzielanie ładunków zbiorczych na przesyłki regionalne oraz kierowanie ich do odpowiednich centrów dystrybucyjnych lub punktów końcowych.

Magazyn przechowuje, centrum obsługuje, a hub przekierowuje

Podstawową różnicę między trzema obiektami najlepiej widać przez pryzmat ruchu towarów.

W magazynie produkt może oczekiwać na wykorzystanie lub sprzedaż. Najważniejsze są pojemność, bezpieczeństwo zapasów i prawidłowa ewidencja.

W centrum logistycznym towar jest aktywnie obsługiwany. Po przyjęciu może zostać skontrolowany, rozmieszczony, skompletowany, spakowany, oznakowany i wysłany zgodnie z konkretnym zamówieniem.

W przypadku hubu logistycznego, produkt powinien przede wszystkim sprawnie przejść z jednego strumienia transportowego do drugiego. W tym przypadku największe znacznie ma szybkość sortowania, dostępność połączeń oraz możliwość obsługi dużej liczby przyjazdów i wyjazdów.

Współpraca w ramach jednego łańcucha dostaw?

Magazyn, centrum logistyczne i hub, w rozbudowanej sieci logistycznej, wykonywać mogą specyficzne zadania.

Towary mogą najpierw trafić do magazynu centralnego, w którym utrzymywany jest odpowiedni poziom zapasów. Następnie większe partie produktów wysyłane są do regionalnych centrów logistycznych. Tam przygotowuje się zamówienia zgodnie z aktualnym zapotrzebowaniem odbiorców.

Hub pośredniczy natomiast w konsolidacji i przekierowywaniu transportów pomiędzy poszczególnymi regionami.

Tak zbudowany podział pozwala oddzielić funkcję utrzymywania zapasów od szybkiej realizacji zamówień. Ułatwia również rozmieszczanie produktów bliżej rynków zbytu oraz skrócenie czasu potrzebnego na dostarczenie przesyłki.

Co decyduje o wyborze odpowiedniego rozwiązania?

Wybór obiektu powinien wynikać z rzeczywistych potrzeb firmy. Znaczenie mają mi.:

• rodzaj i właściwości produktów,
• liczba przechowywanych jednostek asortymentowych,
• czas utrzymywania zapasów,
• wielkość i częstotliwość dostaw,
• udział wysyłek paletowych i paczkowych,
• kierunki dystrybucji,
• liczba obsługiwanych zamówień,
• dostęp do głównych tras transportowych,
• możliwość skalowania operacji,
• poziom wykorzystywanej technologii.

Na sprawność centrum logistycznego wpływają również jego powierzchnia, układ stref i, co bardzo istotne, również lokalizacja. Strefy składowania, kompletacji, pakowania, załadunku i rozładunku powinny tworzyć spójny system, który ogranicza zbędne przemieszczanie produktów. Istotnym elementem całości są także systemy informatyczne, umożliwiające kontrolowanie zapasów oraz monitorowanie przebiegu poszczególnych operacji.

Własny obiekt czy współpraca z operatorem logistycznym?

Budowa i samodzielne prowadzenie rozbudowanej infrastruktury wymaga nakładów finansowych, wiedzy praktycznej w zakresie wykorzystywanej technologii, odpowiednio przygotowanego zespołu oraz ciągłego dostosowywania zasobów do skali zamówień.

Alternatywą jest w tym przypadku współpraca z zewnętrznym operatorem, który przejmuje wybrane etapy obsługi towarów.

Przedsiębiorstwo może powierzyć partnerowi cały proces albo jedynie określone działania, na przykład magazynowanie, kompletację, przygotowanie przesyłek, pakowanie, etykietowanie, dystrybucję lub obsługę zwrotów. Pozwala to dopasować zakres współpracy do aktualnej skali działalności, bez konieczności tworzenia od podstaw własnego centrum logistycznego.

Firmy poszukujące rozwiązania dopasowanego do rodzaju produktów, struktury zamówień i planowanego rozwoju mogą omówić swoje potrzeby z MW Logistics. Punktem wyjścia powinny być informacje o wielkości zapasów, częstotliwości dostaw, liczbie wysyłek oraz wymaganym zakresie operacji. Na tej podstawie możliwe jest przygotowanie modelu obsługi odpowiadającego rzeczywistemu przepływowi towarów.